Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Irungo eta Hondarribiko Udalek Bidasoaldea zeharkatzen duen zirkulazio handia arintzeko eta barne mailako desplazamenduak erosoago izan daitezen, bide azpiegiturak «konponbiderako tresna bezala» irudikatu dituzte. Asmo handiko plana aurkeztu dute gaur Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzan hiru erakundeetako ordezkariek egindako agerraldian.
Datozen urteetarako maila ezberdinetako esku hartzeak adostu dituzte, eta «epeak errealitateak markatuko baditu ere, udalekin elkarlanerako borondatea eta Bidasoaldean mugikortasunean jauzi bat emateko determinazioa», adierazi du Eider Mendoza diputatu nagusiak. Bidasoa giltzarri dela azpimarratu du ere, trafiko handia duelako eta puntu estrategikoa delako. Hortaz, legealdi hasieran Bidasoaldeko Mugikortasun Mahaia eratu zutenetik, datu bilketa eta analisiak egiteaz aparte, ibilbide bat finkatu dute elkarrekin egiteko.
2024ko ekainean egin zuten aurreneko bilera, eta Igor Enparan Hondarribiko alkateak azpimarratu du alderdi politikoen gainetik gai izan direla adostasunetara heltzeko. «Interes kolektiboari begiratu diogu, eskualdeko ikuspegia defendatu behar zela argi genuen, herritarren faboretan», azpimarratu du Enparanek. Izan ere, trafikoaren erronka ez da Bidasoa eskualdeko arazo bat bakarrik, lurralde osoarentzako ere eragina duela aitortu dute aldundiko agintariek, errepide sare osoan eragiten duelako.
Alde horretatik, Gipuzkoako Foru Aldundiak errepide sarea amaitu ondoren, Eider Mendozak iragarri du «errepideen aro berri honetan», Bidasoaldean lotura berriak eta zirkulazioaren banaketa berriak egingo dituztela, «segurtasuna, erosotasuna eta jasangarritasuna oinarrizko irizpide hartuta».
Cristina Laborda Irungo alkateak argitu du, Iparraldea, Nafarroa eta Gipuzkoarekin herritarren eguneroko mugimenduak ez ezik, pasoko zirkulazio handiak bereziki oporraldietako irteera eta itzulera operazioetan eragiten dituen zailtasunak ere aintzat hartu dituztela. «Soluzioak behar ditugu pasoko zirkulazioan, hiriguneak saihestuko duten alternatibak landuz, hiri erosoago bat lortzeko, eta horretarako Iparraldeko zein Hegoaldeko saihesbideak giltzarri dira zirkulazio handienak hiria inguratu dezan», azpimarratu du.
Elkarlanaren bidetik
Horiek horrela, bide azpiegiturak hobetzeko desafioa handia bada ere, bospasei urteko epean egoera hobetzeko konpromisoa hartu dute. Felix Urkola, Bide Azpiegituretako eta Lurralde Estrategiako diputatuak aitortu du aurreikusi duten plan osoa gauzatzeko epe zehatzik ezin dutela eman, baina lehenbailehen lanean hasteko helburua dutela. «Ez da erraza epeez hitz egitea, maila ezberdineko aktuazioak daudelako, eta batzuk Irungo eta Hondarribiko hirigintzan eragin nabarmenak izan ditzakeelako», argitu du, «epeak errealitateak markatuko ditu, baina garrantzitsuena da prozesu honek etenik ez izatea, elkarlanean jarraitu eta pausu bat bestearen atzetik ematen joatea».
Aitortu dutenez, proiektu guztiak aurre-azterketa fasean daude oraindik, baina hauek aurrera eramateko beharko den inbertsio ekonomikoaren balorazioa egin dute, eta 50 milioi euro ingurutan kalkulatu du aldundiak.
Lotura eta biribilgune berriak
Proiektuak erredaktatu gabe daude oraindik, baina asmo handiko plan honek aurreikusten dituen ekimenak eskualdeko bide azpiegituren ardatz nagusietan eragina izango du. GI-636 Gaintxurizketatik behera goazela, trafikoak elkartzen diren guneetan hobekuntza beharra ikusi dute, Urdanibia hoteleko bidegurutze edo loturan, eta Bidasoa ospitaleko biribilgunean ere. Bertan bidegorri bat aurreikusten bada ere, bidegorriko erabiltzaile ez diren txirrindularientzako segurtasuna ere hobetzeko asmoa iragarri du Felix Urkolak.
GI636 errepidearen beste muturrean, aldiz, Artia-Behobiara doan Juan Thalamas Labandibar kalearen hasieran (N1 zena), Azken Portuko bidegurutzea hobetzea planteatzen dute. Azken Portu kiroldegiko sarbidearen eta Irungo Udaltzaingoaren egoitzaren artean.
Bestalde, zirkulazioa arintze aldera, GI636 errepideak sarbide eskasak ditu hainbat puntutan eta autolerroak jasaten dituen bidea izanik, bertan Donostiarako noranzkoan errail gehigarri bat eraikiko dute Plaiaundi institutuaren aurrean, eta honek Hondarribira irteteko Zubimuxu biribilgunera daraman irteeran.
Inguru hori «egituraketa oso konplexua» du, baina Hondarribiko sarrera hobetzeko helburuarekin, N638 eta GI636 errepideak lotuko dituzten bi biribilgune berri eraikiko dituzte, saihesbide berri bati lekua emanez. Urkolak argitu duenez, «Amutalde kaletik 13.000 ibilgailutik gora pasatzen dira egunero, eta arazo horiek konpontze aldera, herri batetik bestera joateko bariante alternatibo bat egin nahi da» GI636ko gasolindegiaren ekialdetik abiatuta. Honi esker Mendelu auzoak Zubimuxutik jasotzen duen trafikoaren karga arinduko duelakoan dago aldundia.
Argitu dutenez, Zubimuxuko eremu horretan lanketa ugari geratzen zaizkie bai aldundiari, baita udalei ere, baina gaur egun norabide bakarrekoak diren sarrera-irteerak bikoitzak bilakatzeko aukera aztertzen ari dira, eta bi auzoen arteko lotura egokiagoa egiteko neurriak hartuko dituzte, bai oinez, baita bidegorriz ere.
Bestalde, bigarren biribilgune bat aurreikusten dute Hondarribiko sarreran, gaur egun semaforo bidez kudeatzen den Amute-Kostako bide zaharrera sarbidea ematen duen aireportuko bidegurutzean.
Irungo hegoaldea
Bidasoaldeko Mugikortasun Mahaiak adostu dituen gainerako neurriak, Irungo Hegoaldeko Saihesbidea eta AP8arekin lotura duten errepideen korapiloa askatzeko dira. Alde horretatik, aurreko agintaldian Oinaurre Larreaundirekin lotzea ahalbidetu zuen Hegoaldeko Saihesbidearen bigarren fasea gauzatuko dute, Arbes eta Blaia hilerriraino luzatuz.
Iragarri dutenez, egungo errepideak Euskal Herria hiribidearekin duen lotura Eguzkitza ikastetxea eta Bidasoaldeko helduen eskola aldamenean egingo den biribilgune batekin lotuko dute. Eta bide berriak AP8 autobideari paralelo joango da Ibarlaraino. Bertan biribilgune bat sortuko dute Arbes-Artia kanaletik Blaiako hilerrira igotzeko, eta bertan Behobia aldean izango du Hegoaldeko Saihesbideak azken lotura. Urkolak emandako xehetasunen arabera, proiektu honi esker, autobidearekin Oinaurren egindako lotura erditik eta Behobiarako norantzan, 2,1 kilometroko lotura bat sortuko lukete, Hegoaldetik AP8ari paralelo.
Arbesen autobidearekin lotura erdi berri bat sortuko lukete, Oinaurrekoaren antzera, eta esku-hartze honi esker, batetik Donostia-Behobia noranzkoan trafikoa hegoaldetik bideratzeko aukera emango du hirierdia sahiestuz, bertako zein kanpoko desplazamenduei dagokienez. Eta bestetik, GI636 erabili ohi duten kanpoko desplazamenduek saihesbide berria erabiliko duten heinean, beste hau deskongestionatuko duelakoan daude.