Txinzerrek pandemia ondotik abian jarritako BidaSOS kanpaina edo sentsibilizazio estrategia berriari esker, Irungo eta Hondarribiko zenbait auzotan birziklatze-tasa %60-%65 ingurura hurbiltzea lortu du. Irungo Artian, %57tik %71ra igo da birziklatze-tasa. Larreaundin %62tik %71ra eta Olaberrian %58tik % 62ra, adibidez. Aldiz, sentsibilizazioa besterik ez du Txinzerrek gaikako bilketa bultzatzeko tresna.
Egoera zuzentzeko asmoz, mankomunitateak 2001etik eguneratu gabe dagoen arautegia berritzeko prozesua abian jarri zuen iaz. Hondakinen kudeaketaren «eboluzioa eta legeak betetzeko, Txinzerrek eskaintzen dituen zerbitzuak islatu ez ezik, herritarrek birziklatzeko duten obligazioa ere kontuan hartuko duen arautegia berritzeko». Izan ere, duela 24 urteko ordenantza birziklatze-tasak neurtzen ez ziren garaikoa da, papera eta beira baizik bereizten ez zen garaikoa. Aldiz, gaur egun Irun-Hondarribiko birziklatze-tasa %52an dagoen bitartean, Europako zuzentaraua betebeharra du Txinzerrek, 2030 urtean hondakinen %70 birziklatzera heltzeko erronka onartuta. Erdibideko helburuetan, aldiz, 2025 urtean %55eko tasa bete beharko luke gutxienez.
Eguzki talde ekologistak salatu duenez, hain justu, Gipuzkoan batez bestean gaikako bilketa %57,17ra iritsi den bitartean, Irun eta Hondarribia, oraindik legearen azpitik daude, eta hondakinen gaikako bilketan ez dela %55eko gutxienekoa betetzen leporatu die tokiko agintariei.
Eguzki talde ekologistak bildutako datuen arabera, bi udalerri hauek ez dira legeak 2025erako ezarritako %55eko gutxienekora heldu. Irunek %52,19ko tasa du, eta Hondarribiak, %52,41ekoa. Biak dira Gipuzkoako udalerri handienen artean, eta tamalez, «emaitza eskasak» dituztela dio Eguzki taldeko Garikoitz Plazaolak. Alde horretatik, Gipuzkoako 86 udalerrietatik 10 dira %55eko tasa hori betetzen ez dutenak, eta Donostia eta Eibarrekin batera, Txingudi eskualdeko udalerri populatuenak dira.
«Hala ere, gure ustez arazoa ez da biztanle kopurua, hondakinak gaika bereizteko sistema eraginkorrak dituzten udalerriak daude, eta eraginkorrak ez direnak», argitu du Plazaolak. Horrela, birziklatze-tasa %65 eta %72 artera emendatu duten Hernani, Arrasate edo Tolosako adibideak jartzen ditu. «Hobetzeko tarte handia dago, eta gakoa politiketan eta kudeaketa ereduan dago», dio Garikoitz Plazaolak. «Zaborra gaika biltzea ez da aukerazkoa, legeak ezarritako betebeharra baizik, eta ingurumenarekiko konpromisoaren oinarrizko neurgailua», nabarmentzen du Eguzki taldeko kideak, «Zaborra gaika biltzea ez da aukerazkoa, legeak ezarritako betebeharra baizik, eta ingurumenarekiko konpromisoaren oinarrizko neurgailua». Hortaz, Eguzkik bi udalei eskatu die neurri sendoak har ditzatela, eta politika eraginkorrak garatu ditzatela ahalik eta azkarren, «2025 urte bukaera ate joka dugulako, eta betebeharrak ez direlako hitz politekin betetzen, ekinez baizik».
Eguzki, Euskal Herriko talde ekologista eta antinuklearrak hondakinen gaikako kudeaketari buruz kaleratutako txosten osoa (HEMEN)