Daniela Albizuren omenaldia eta herriko plazaren izendatzea
Martxoaren 8an, arratseko 6etan, Urruñako herriak Daniela Albizu izenaz bataiatu zuen ordura arte izenik gabe zegoen herriko etxearen aitzineko plaza. Horretarako, Emaztearen Nazioarteko Eguna hautatu zuten, Daniela Albizu izan baitzen Urruñako herriko etxean, hautetsi gisa, sartu zen lehen emazte abertzalea. Ekitaldi honek justizia egin dio gure historiari, eta Albizuk euskararen, euskal kulturaren eta humanismoaren alde egindako bideak bere leku propioa hartu du Urruñan. Orain arte herritarren bihotzetan izan den emazte handia, hemendik aurrera bere plazan izango du herrian.
Daniela Albizuren bizitza eta borroka
Daniela Albizu 1936ko maiatzaren 23an jaio zen Urruñan. Aita arabarra zuen, Ilarduiakoa, eta ama gipuzkoarra, Urtsuarangoa. Espainiako armadak aita Rif aldera bidali nahi izan zuenean, Albizuren familia Lapurdira ihes egitera behartuta izan zen. Haurtzaroan euskararen aurkako jarrerak eta debekuak ezagutu zituen eskolan, eta orduan erabaki zuen euskaraz eta euskararen alde egitea. Maistra-ikasketak burutu ostean, irakasle aritu zen Garazi aldean, eta handik aurrera euskararen aldeko pedagogian lan egin zuen Donibane Lohizuneko eta Hendaiako lizeoetan.
Euskal kulturaren aldeko lan nekaezina egin zuen. 1978an, beste sei emakumerekin batera, Hazia euskal kultur elkartea sortu zuen. 1983ko udal hauteskundeetan Herritarrak mugimendu abertzalearen izenean zinegotzi izendatu zuten, eta Urruñako herriko etxean hautetsi izan zen lehen emakume abertzalea bihurtu zen. Urte gogorrak izan ziren, Daniel Poulou auzapez eskuindarraren oposizioari aurre egin behar izan baitzion bederatzi urtez. Hala ere, ez zuen etsi, eta euskararen, kulturaren eta justiziaren alde lanean jarraitu zuen.
Familia eta sufrimenduak
1990ean, auto istripu batean Domena alaba galdu zuen, eta horrek min sakona eragin zion. Saminari aurre egiteko, poesia idazten jarraitu zuen, alaba oroitzeko eta dolua lantzeko. Bere militantziak, bestalde, iheslari politikoak laguntzera eraman zuen, eta 2003an Frantziako poliziak atxilotu eta Fleury-Mérogis presondegira eraman zuen bi hilabetez. Kartzelan idatzi zuen "Fleury, loreetan ez nuzu lorietan!" izeneko liburua, baina argitaratu gabe dago oraindik.
Euskalgintzan eta literatur lanetan egindako ekarpenak
Danielak ehunka artikulu plazaratu zituen, itzulpen lanak egin zituen, Gure Irratian saioak egin zituen eta euskarazko material pedagogikoa sortu zuen. Hainbat liburu argitaratu zituen, hala nola:
• Hiru uhainak (1979, Elkar), ipuin zahar baten moldapena.
• Lau sasoi, lau ipui (2003, Maiatz), lau ipuinen bilduma.
• Ilargi eta hontz sorginen ipuinak (2006, Pyrémonde), ipuin bilduma.
• Iturri-aldeko nere leihotik (2011, Maiatz), literatura lanen bilduma.
Gainera, Gabriel Arestiren "Gure etxea defendituko dugu" olerkiaren ildotik, euskal kulturaren aldeko bere jarrera irmoa islatu zuen bere poemetan.
Heriotza eta ondarea
Azken urteetan, nekea eta ahulezia sumatzen hasi zen, baina euskararen eta Euskal Herriaren aldeko borrokan tinko jarraitu zuen. Bere azken olerkietan heriotzaren eta bizitzaren arteko zubiari buruz hausnartu zuen. 2015eko otsailaren 26an, 78 urterekin, zendu zen. Haren izena eta borroka, orain, Urruñako plazan betikotuta geratu dira, herriaren historian leku bat hartuz.