“Kolore iluna du etorkizunak. Beltza da patua. Grisa da esperantza. Eta marroiak dira orain tximeletak. Apaldu egin diete kolorea. Degradatu egin diete habitata. Tristatu egin da haien margoen paleta. Dekoloratu egin diete bizitza. Ez dute jada kolorerik nahi eta behar. Soildutako basoetan zaurgarriak dira, eta landaketa artifizialetara egokitzea erabaki dute: kolorge, uniforme, marroi, apal eta umil bihurtzea. Tximeletak (ere) triste daude.” Horrela ematen dio hasiera Enekoitz Telleria Sarriegik  BERRIAko artikuluan, nazioarteko zientzilari talde batek egindako ikerketa bati tximeleten habita eta horrek daukan erlazioa bere koloreetan.

2023ko udal hauteskundeetan 1.227 boto jasota udal ordezkaritzarik eskuratu ez zuen arren, urteotan lanean jarraitu dutela eta zerrenda gaztetu egin dela aditzera eman du Josema Requejo Campos abokatu irundarrak. Alkategai aurkeztuko du bere burua 2027an bigarrenez, «galeriari begira gobernatzen» duten interes politiko alderdikoien aldean, Irungo hiritarren benetako beharrak defendatzeko.