Denon basoa

LAKAXITA pertsona eta kolektibo ezberdinek autogestionatzen duten gune okupatua da. Gure inguruko gabezia sozial eta kulturaletaz arduratzen gara eta haiei aurre egitea da gure erronka nagusia. Horrela dio bere web gunean dagoen hasierako informazioa. Interesa duenarentzat  podcastean aurkitu dezake esteka.

Zer da UHANDRE Baso Biziak?
2021ean, pinadietan xingola marroiaren gaitzak eraginda eukaliptoaren hedapena Aiaraldean ikusi genuenean, argi ikusi genuen herritarrak sentsibilizatzeko jarduerak beharrezkoak zirela basoak eta landa-eremuak babesteko.Horregatik, 2021ean sortu zen Uhandre Amurrioko Baso Biziak elkartea.

Gaurko irratsaioan berri pozgarri bati heldu nahi diogu: Baso Biziak Plataformako kide den UHANDRE , Amurrioko Baso Biziak taldeak, garaipen garrrantzitsua lortu du: Lurraldearen antolamenduan Amurrioko Udalak duen eskumena berretsi du Justiziak, Arabako Basogintza Elkarteak jarritako helegitaren aurka eginez

Aurreko irratsaioan biomasaren inguruko kritika egin genuen eta orain adibide zehatzak, proiektuak, biomasa plantak non dauden, bai Euskal Herrian  zein kanpoan, ekarri nahi ditugu irratsaio honetara.
Mendebaldeko herrialdeek beren baso-masak hobetzen ikusi badituzte beren basoen gaineko presio sozioekonomikoa murriztu delako da, beste herrialde batzuetako albo-kalteak bultzatzearen truke  eta landa-mundua abandonatzeagatik. Hala ere, krisi energetikoak eta Europak erregai fosilekiko duen mendekotasunak, espekulatzaileen (eta politikari lagunen) begirada energia-iturri tradizional baina ustiapen-aukeretan oso mugatua den batera aldatu du: biomasara. Orain, Europak munduko basoak babestu nahi omen dituenez, bertako basoak suntsitzeko asmoa erakutsi du, horrek dakarren kalte guztiekin.

Iazko azken egunean, abenduaren 31n, Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Sailak jendaurrean ipini du Gipuzkoako Aralar Parke Naturaleko Natur Baliabideak Antolatzeko plan berria eta hilabeteko epea ireki du herritarrek egokitzat jotzen dituzten alegazio eta ekarpenak bidaltzeko. Batetik ez da ulergarria, horrelako plan bat jendaurrean jartzea gabonetan eta horrelako epe motzarekin, Aralarrek gizartean duen garrantzia kontuan izanda, herritar ugari oporretan dagoenean.

Gaurko irratsaioan BIOMASA FORESTALAri buruz hitz egingo dugu. “TRAIZIO Energetikoaren” garai hauetan dena da berdea, dena da CO2 neutroa eta diskurtso faltsu horretan basoak aintzinako etsai bati aurre egin behar diote, biomasaren ustiaketa industrialari.

Basaratuste antzinako euskal jai tradizionala da, Kanporamartxo edo Sasimartxo izenez ere ezagutzen dena. Inauterien aurreko igandean ospatzen da Euskal Herriko hainbat lekutan, batez ere Araban eta Bizkaian. Basotik eta aratustetik datorkio izena, eta horrek "basoko inauteria" esan nahi du.

Soraluzeko Baso Biziak herritar elkartea da, 2020ko abenduan Soraluzeko bost herritarrek sortua, bertako basoa espezie exotikoen hedapenaren aurrean babesteko eta lehengoratzeko helburuarekin, bereziki eukaliptoa. Sortu zenetik, taldea nabarmen hazi da, 100 kide baino gehiago ditu eta 104 laguneko oinarria lortu du 2025ean.

Joseba Ibargurengoitia Gascó biologo eta ingurumen-dibulgatzaile da. Euskal Autonomia Erkidegoan landatutako biodibertsitatea kontserbatu, berreskuratu eta zabaltzeko helburua duen “Euskal Herriko Hazien Sarea” taldeko presidentea dugu, gainera.

Gaurko irratsaioan BASO JANGARRIEN hainbat eredu azalduko ditugu, munduan zehar martxan daudenak. Filosofia hori ez da utopia bat, utopia gauzatua baizik eta gero eta gehiago beharko dugu, bai agroforestal eremuan zein hiriguneetan, elikagai subiranotasuna ahalik eta handiena eta gertukoena izan dadin nahi badugu. Euskal Herrian baditugu, elikagaiari dagokionez, aspaldi martxan dauden kontsumitzaile-taldeak, izan denda fisikoetan, edota auzoka antolatuta zero km.ko saskien bidez.

Baso primarioetan, baso jangarrien eta bestelako basoen arteko proportzioa zein izan zitekeen ez dakigu, dakiguna da gizakion interbentzioa ehiztari fruitu jale ginenean hasiko zela. Hortik aurrera ondoriozta dezakegu poliki-poliki ekosistema modu inkonsziente batean eraldatzen joango ginela, fruitudun zuhaitz eta zuhaizkak lehenetsiz, zainduz, ugalduz eta nekazaritzaren etorrerarekin espezien selekzioa eginez

Joseba Gurutz de Vicente naturazale donostiarra da eta Parkea Bizirik taldeko kidea; hiru hamarkada daramatza Donostian eta udalerri mugakideetan habia-kutxak jartzen, eta denbora horretan ikusi du inguru horretan ohikoenak diren espezieetako 2.371 hegazti jaiotzen bertan. Irratsaio honetan elkarrizketatu dugu eta guzti horren berri emango digu azpimarratuz zer balioa duen boluntariotza ekimen guzti hauetan; gainera, “Kristina Enea-Gladys parkea” liburu ederraren egilea denez, bertan emandako hamar urte horien ibilbideaz eta lanaz ere hitz egingo digu.

Gaurko DENON BASOA irratsaioan Aiora Zabala Aizpururekin solasaldia izango dugu. Kaixo Aiora, ongi etorria DENON BASOA irratsaiora eta mila esker aldez aurretik gure eskaera onartzeagatik
Aiora Irunen jaioa da, Ingurumen Zientzietan lizentziaduna eta Ekonomia Ekologikoan doktorea. Unibertsitateko irakaslea dugu eta Nature Sustainability zientzia aldizkariko editorea izan zen lau urtez. Ingurumenari, iraunkortasunari eta giza zientziei buruzko dibulgazioa ere egiten du, eta 2022n

Zer da negazionismoa ingurumenaren testuinguruan?
Negazionismo klimatikoa edo ingurumen-negazionismoa da klimaren aldaketa, deforestazioaren ondorioak edo gizakiaren eragina ukatzen dituen jarrera. Honek, politika publiko eta sozioekonomikoetan eragin zuzena izan dezake. 

Oraingo honetan bi artelan ekarri ditugu DENON BASOA irratsaiora, liburu bat eta filma bat. Aurrena, Ursula Kroeber Le Guin idazlearen Oihan hitzean mundua eleberri distopikoa, non lur planetaren gainpopulazioa dela medio, basos estalitako beste batera doaz kolonizatzera.
Bigarrena, James Cameron zuzendariaren AVATAR filma dugu, bertan gizakiak, Pandora planeta kolonizatzen saiatzen dira meatzaritza eta baliabide naturalak ustiatzeko. Erreza da bien arteko loturak antzematea nahiz eta lehena 1972an publikatu zen eta bigarrena 2009an.

Basoa zeharkatzea, berez, ekintza arriskutsua da. Izan ere, nola zeharkatuko dugu? Nondik? Basoa oso zabala izan daiteke, bidezidorrek zeharkatu dezakete, edo ez. Aukera hori agertzen den kontakizunetan, normalean, bi aukera nagusi agertzen dira: basoa markatutako bidetik zeharkatzea edo, aitzitik, basoaren mugetan esploratzea. Zuk zeuk zein aukeratuko zenuke? Erantzuna zure nortasunaren ispilu litzateke.

NATURTZAINDIA elkartearekin ‘Gipuzkoako saguzarren gida’ kaleratu du ekainean eta Itsasondoko alkatea dugu 1999az geroztik. Ez duk erronka makala, orratio.

Gipuzkoako Foru Aldundiak betoa jarri dio Lurgaia Fundazioak sustatutako ingurune naturala leheneratzeko proiektuari. Hilabete askotako lanaren eta, batez ere, sortutako ilusio handien ondoren, Gipuzkoako Lurralde Historikoan natura kontserbatzeko eta leheneratzeko proiektu handi bat zapuztu berri du Gipuzkoako Foru Aldundiak, izatez, Lurraldearen ingurumen-osasuna bermatu eta gizarte osoarentzat lan egin behar duen erakundeak berak.

Lurra altxor preziatua dugu, lurrik gabe ez baikara ezer ez herri gisa ez biodibertsitatearen aldetik. 
2018 aldera hedatu zen nagusiki xingola marroia deituriko onddo bat EAEko pinudietan eta horrek sekulako kalteak eragin zituen. Horrela, monolaborantzaren sektoreak kolpe latza jaso zuen eta pinudi horietako lurrek ere balioa galdu zuten egurrarekin gainbeherarekin batera. Hori dela eta hainbat enpresa, bertakoak zein kanpokoak, aukera ona ikusi zuten lurrak merke erosteko gero etor zitekeen alternatiba forestal zahar-berriei itxoiteko, beti ere beste konifera edota, kasurik txarrenean, eukaliptoak landatzeko asmoz. Plataformaren barruan dauden Baso Biziak taldeak, bere bazkideen diruari esker, lursail txikiak erosten hasi ziren, aurre egiteko lur ustiaketa horri.

Itsasondoko udalak 2010etik martxan jarri ditu hainbat ekimen basogintza autoktonoaren bidez kontserbazioa sustatzeko. ”Itsasondon ingurune naturalaren eta landa-eremuaren kontserbaziorako ekimenak” proiektuaren barruan, 2010 urtean, udalak hainbat lursail erosi zituen. Erosketa horien helburua udalerriko ondare naturalaren kontserbazioan lanean jarraitzeko aukerak emendatzea da, Udalak modu zuzenean gune horietan jardunez.

Zergatik gida hau? Uste genuen, orduan eta baita orain ere, oso garrantzitsua dela udaletan, BASO BIZIEN proiektuak aurrera eramateko, hainbat talde egiten ari diren lan isila jasotzea, ordenatzea eta ezagutzera ematea. MOZIOEN GIDA hau eskaintzen diogu bide hori jorratu nahi duen edonori, baliagarria izango zaiolakoan. Beraz, laburbilduz, adierazi nahi duguna guzti horrekin zera da: udalek eskumenak eta eskubideak dauzkatela  edozein zuhaitz-masen landaketan, OBRETARAKO UDAL LIZENTZIEN bidez, espezie aloktono inbaditzaileen hedapena murrizteko, moratoria ezartzeko edota debekatzeko.

Gaurko elkarrizketa suhiltzaile batekin egingo dugu, aurreko hiru irratsaioen osagarri. 2022ko urrian Balmasedan gertatu zen sutearekin hasiko gara eta segidan suteekin jarraituko dugu, bere osotasunean. Urko Bizkaiako Suhiltzailea da eta Balmasedako sutea itzaltzen parte hartu zuen 2022ko urrian. Bere esperientzia kontatuko digu hobeto ulertzeko mundu hori eta bertan bizi izan dituen uneak eta gogoetak baita ere.

Balmaseda inguruan ditugun biodibertsitate-erreserbak honako hauek dira: ekialdetik eta Gueñesetik gertu, Ganekogorta eta Meatzaldea. Hegoaldetik, Artziniegatik gertu, Salvada eta Balmasedaren mendebaldean Ordunte; hego mendebaldetik, Burgoseko lurretan, Mena bailarako Basoak daude, Garrantzi Komunitario gune gisa izendatuak. Beraz, teorian, bidobidertsitate aberastasuna badago Balmaseda inguruan, beste kontu bat da nola kudeatzen eta babesten diren gune guzti horiek jakinda, oro har, EAEko  parke naturalei ematen zaion trataera eta jarraipena nahiko maila bajukoa dela Administrazioaren aldetik.

Suteen gaiari dagokionez, Penintsulakoak aztertu ondoren, Euskal Herriari erreparatuko diogu oraingo honetan. Suterik garrantzitsuenen errepasua egingo dugu, hauek dira: BERRIATUA-MUTRIKU 1989, BIDASOA 2021, LANDAK 2022,  BALMASEDA 2022, ZARRAKASTELU-OBANOS 2025 

AURTENGO SUTEEN BILAKAERA JARRAITU DUZUENONTZAT EZER GUTXI GEHITZEKORIK DAGO, USTEZ. 

Alde interesatu guztietatik, politiko, forestalista, ganaduzale, ehiztari, Europear funtsak, eta kontserbazionistak, bakoitzak bere astoari arre egiten dio, bere arrazoiak behin eta berriro errepikatuz; batzuk, noski , presentzia mediatiko askoz handiagoarekin.