Adimen artifiziala (AA) azken urteotan izugarri garatu da, eta gero eta arlo gehiagotan aurkitzen dugu bere aplikazioa. Baina ba al dakigu zer den benetan? Eta nola eragiten digu eguneroko bizitzan?
Zer da adimen artifiziala?
Adimen artifiziala programa eta algoritmoen multzo bat da, informazioa aztertzeko eta erabakiak hartzeko gai diren sistemak garatzen dituena. Haur jaioberri bat bezala, hasieran ez daki ezer, baina ikasketa-prozesu baten bidez gero eta gehiago ikasten du. AIa sare neuronaletan eta datu-masiboetan oinarritzen da, eta hizkuntza-eredu handiak (LLMak), hala nola ChatGPT, Deepseek edo LLaMa, haren adibide ezagunak dira.
Aukerak eta onurak
AAren aplikazioak hainbat arlotan iraultza eragin du:
- Osasungintza: Diagnostiko azkarragoak eta gaixotasunen detekzio goiztiarra.
- Hezkuntza: Ikasketa pertsonalizatua eta hizkuntza-laguntzaileak.
- Zuzenbidea: Dokumentuen analisian eta sententzien konparaketan laguntza.
Ingurumen-inpaktua
Adimen artifizialak elektrizitate-kontsumo handia du, eta datu-zentro handiek kutsadura nabarmena sortzen dute. 2019tik argindar-kontsumoa %50ean igo da, AAren gorakadarekin bat eginez.
Norenak dira AAren sistemak?
Gaur egungo AI sistemak, oro har, multinazional handien esku daude, eta ez dute argi erakusten nola entrenatu diren. Alternatiba gisa, kode irekiko ereduak sortzen ari dira, hala nola:
- LLaMa: METAren AI eredua, baina jaits daiteke eta bere datuak ezagutzeko aukera dago.
- Deepseek: Txinatar enpresa batek sortua, kode irekia dauka baina ez dago argi nondik ikasi duen.
- Latxa eta LLaMa-eus-8B: EHUn garatutako euskarazko AI ereduak.
Ondorioak eta gomendioak
AA tresna boteretsua da, baina bere mugak eta inpaktuak kontuan izan behar ditugu. Edukia sortzean, kutsadura teknologikoa minimizatu eta AIren emaitzak beti aztertu behar dira. Asimoven liburuetan bezala, makinak argi eta garbi programatu behar dira, bestela, espero ez dugun erantzunak eman ditzakete.
Informazio gehiago nahi baduzu:
Datadetoxkit: AIari buruzko gida
EHUren Latxa hizkuntza-eredua