“Kolore iluna du etorkizunak. Beltza da patua. Grisa da esperantza. Eta marroiak dira orain tximeletak. Apaldu egin diete kolorea. Degradatu egin diete habitata. Tristatu egin da haien margoen paleta. Dekoloratu egin diete bizitza. Ez dute jada kolorerik nahi eta behar. Soildutako basoetan zaurgarriak dira, eta landaketa artifizialetara egokitzea erabaki dute: kolorge, uniforme, marroi, apal eta umil bihurtzea. Tximeletak (ere) triste daude.” Horrela ematen dio hasiera Enekoitz Telleria Sarriegik  BERRIAko artikuluan, nazioarteko zientzilari talde batek egindako ikerketa bati tximeleten habita eta horrek daukan erlazioa bere koloreetan.

2019an abiatutako 'Eman pilotari' ekimenetik eratorritako Emakume Pala Txapelketa arrakastatsua antolatu du Emeki elkarteak hamaikagarren aldiz. Maiatzaren 30ean eta ekainaren 1ean jokatuko dituzte partidak Jostaldin, eta aurreko edizioetan bezala, Bidasoa eskualde osoko emakumeak parte hartzera deitu dituzte. Txapela jantzitzeko lehia bizia baino, emakumeen kirola sustatu eta palada hotsen arteko sororitatea areagotzeko helburu duela azaldu digu Tzane Carrillo Emekiko kideak.